Structurele aanpak stikstofproblematiek

Inleiding

De structurele aanpak stikstofproblematiek is bekend. Doel is de kwaliteit van stikstofgevoelige natuur zodanig te verbeteren dat ruimte ontstaat voor ontwikkelingen. De structurele aanpak moet de randvoorwaarden scheppen waaronder onder andere woningbouw, infrastructuur en de energietransitie mogelijk worden.

Maatregelen structurele aanpak stikstof

De aanpak van het kabinet bestaat uit een zestal elementen. Allereerst een investeringsimpuls gericht op natuurversterking. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft in een quick scan het ecologische effect daarvan doorgerekend. Het PBL is kritisch. De maatregelen zijn vooral gericht op de middellange termijn en er is weinig aandacht voor het op de lange termijn ruimtelijk robuuster maken van natuur. De link met vergunningverlening, cruciaal voor de doorgang van economische en maatschappelijke activiteiten, acht het PBL onvoldoende.

Tweede element is een natuurinclusieve ruimtelijke inrichting. Door vermenging van natuur met bestaande functies als landbouw en woningbouw moeten leefgebieden voor soorten en aldus ruimte voor alle functies ontstaan.

Derde element is een streefwaarde: in 2030 moet tenminste 50% van de gronden met stikstofgevoelige natuur in Natura 2000-gebieden onder de kritische depositiewaarde (KDW) voor stikstof zijn gebracht. Hiertoe worden bronmaatregelen getroffen, het vierde element uit de structurele aanpak. Deze zouden het fundament moeten leggen voor het op structurele basis kunnen verlenen van vergunningen. De vraag is hoe het kabinet dit voor zich ziet, met name in en nabij gebieden waar een overschrijding van de KDW blijft bestaan. Het kabinet zegt te blijven zoeken naar mogelijkheden, maar komt vooralsnog enkel met het binnenkort mogelijk maken van ‘verleasen’ van stikstofruimte. Veel andere maatregelen, waaronder extern salderen, moeten nog verder worden uitgewerkt. Voor ontwikkelingen van nationaal belang komt er daarnaast een ontwikkelreserve. Een deel daarvan is bestemd om meldingen die onder het PAS zijn gedaan legaal te houden. Bij dit legaal houden kijkt het kabinet tevens naar de optie om vrijvallende ruimte bij extern salderen hiervoor te reserveren. Het kabinet herhaalt dat gedurende het legalisatietraject handhavingsverzoeken zullen worden afgewezen. Of dit juridisch haalbaar is, is mijns inziens afhankelijk van de kans dat met succes zal worden gelegaliseerd.

Vijfde en zesde element uit de structurele aanpak zijn tot slot monitoring & bijsturen en het uitwerken van de gebiedsgerichte aanpak en regelgeving. Bij het laatste element noemt het kabinet dat in gebieden waar stikstof de beperkende factor blijft voor de instandhoudingsdoelen, provincies zelf waar mogelijk aanvullende maatregelen moeten nemen om ruimte voor vergunningverlening te creëren.

Ruimte voor ontwikkelingen?

Het is de vraag of met de structurele aanpak daadwerkelijk ruimte ontstaat voor ontwikkelingen. Dit hangt in belangrijke mate af van het antwoord op de vraag of de aanpak kwalificeert als een geloofwaardig en effectief pakket maatregelen om de instandhoudingsdoelstellingen voor de betrokken gebieden daadwerkelijk te bereiken, zoals vereist door de Afdeling bestuursrechtspraak. Op het eerste gezicht lijken de maatregelen in dit opzicht mager. Zo lang de stikstofdepositie in een gebied niet onder de KDW komt, bestaat nauwelijks ruimte voor ontwikkelingen. Door het kabinet gesuggereerde opties als ‘aantonen met een ecologische onderbouwing dat geen sprake zal zijn van aantasting van de natuurkenmerken van een Natura 2000-gebied (zie voor een voorbeeld deze uitspraak), ‘de ADC-toets’ en ‘in- en extern salderen’, zijn juridisch risicovol en/of niet of onvoldoende uitgewerkt in de structurele aanpak stikstof. Dit maakt de kans groot dat vergunningverlening leidt tot complexe en langdurige juridische procedures.

Vragen?

 Wij volgen de ontwikkelingen op het vlak van de stikstofproblematiek nauwgezet. Heb je vragen? Neem contact op met een van onze specialisten. Wij voorzien je graag van praktisch advies.

A.M.F. (Annet) van Rooy-de Rooij, advocaat Haans Advocaten Bergen op Zoom

Haans Bergen op Zoom heet per 1 juni 2020 L.G.L legal
Advocaten en mediators in de Delta die aan een h.lf w..rd g.n..g h.bb.n
Naar de website